لسان غيبى بر خويشتن حديث دلكش « سُبُّوحٌ قدّوسٌ ، ربُّ الملائكةِ و الروحِ ، سَبَقَتْ رَحْمتي غضبي » برخواند و خود برشنود ؛ چه آن گاه نيز جهت تغاير اسم « المتكلم » و « السميع » مغلوب حكم وحدت بود . و جلوهء اوّل ، كه به « حديث نفس » تعبير شد ، متضمن يا منصبغ است به معانى حقيقت أسماء و باطن صفات كماليه كه از مقام استجنان ذاتى در مرتبهء استجنان علمي ، يعنى علم اجمالىِ به شرط لا نسبت به تعيّنات ، متنزل گرديده است . تعيّن اوّل را ، از آن جهت كه به نحو وحدت و كليت مشتمل بر جميع حقايق الهيه و كونيه و اصل جميع حقايق مفصّله و مادة المواد جميع أصول و فروع فاعليه و قابليه مىباشد ، « برزخ البرازخ الأزلية » ناميده‌اند ؛ و مقام « أو أدنى » و « حقيقت محمديه » يكى از القاب آن است . و اوّلين تعيّن و صورت و ظهور آن ، مقام « قاب قوسين » نام دارد ؛ چه آنكه حقيقت وجود در مقام نزول و صعودْ دايره‌اى معنويه را ترسيم مىنمايد كه مشتمل بر دو قوس است : نزول و صعود . « إِنَّا لِلَّهِ » اشاره است به قوس نزولى . و « إِنَّا إِلَيْهِ راجِعُونَ » اشاره است به قوس صعود ، كه شرح آن ذكر خواهد شد . تحقيق و تتميم [ بيان مقام حقيقة الحقائق و مقام واحديت ] تجلى اوّلِ حاصل از وحدتى كه اصل جميع قابليات است ، متضمن كمال تامِ مبدأ كليهء جهات فاعليه و قابليه است ؛ چه آنكه هر اصل و فرع و هر فاعل و قابل به استجنان علم اجمالى در اين موطن تحقق دارند ؛ و ذكر كرديم كه آنچه در اين مرتبه تحقق دارد ، به وجودِ ذاتىِ وحدانىِ اجمالى موجود است . و از اين جهت ،